Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM)
Kendi kendine meme muayenesi, her kadının; evinde, her ay kendi kendine rahatlıkla uygulayacağı, memelerinin sağlığını kontrol etmesini sağlayan ve meme kanserinin erken dönemde yakalanması açısından çok önemli ve basit bir muayenedir. Meme kanseri dünyada kadınlarda görülen kanserler içinde birinci sırada gelmektedir. Hastalık, meme hücrelerinin kontrolsüz çoğalması ile karakterizedir. Kanser hücreleri, meme dokusu dışına çıkarak koltuk altı lenf bezlerine yayılabilir. Kadın olduğunuz için bu riski taşıyorsunuz.
Meme kanserinin belirtilerinden en önemlisi memede kitledir. Memedeki kitlelerin büyük çoğunluğu kanser değildir. Ancak, muayene sırasında elinize gelen beze, kitle veya sertliği şüphe ile karşılayıp hekime başvurmanız hayati önem taşır. Kendi kendine meme muayenesinin amacı, her kadının kendi meme dokusunu tanıması, kendi meme dokusuna alışması ve meme dokusunda oluşabilecek en ufak bir değişikliği erkenden fark edebilmesidir. Hiçbir şikâyeti olmasa da 20 yaşın üstündeki her kadın ayda bir kez kendi kendine muayene yapmalı ve 3 yılda bir, 40 yaşından itibaren yılda 1 kez doktor muayenesinden geçmelidir. Sadece KKMM yapmak sizi meme kanserinden korumaz. KKMM yapmaktaki amaç, meme dokusundaki değişikliği normalden farklı bir durumu erkenden fark etmenizi sağlayacaktır. Hiçbir anormallik fark etmeseniz bile belli aralıklarla doktor muayenesi ve tarama mamografisi yaptırmak gerekir.
Ne zaman ve ne sıklıkla yapılmalıdır?
20 yaşından itibaren her kadın her ay yapmalıdır. Adet gören kadınlar; adetin başlangıcından sonraki 7-10. günlerde (kanamanın bitiminden sonraki 2-3 gün) yapılmalıdır. Çünkü bu günlerde, memelerin ödemi inmiş ve en yumuşak halindedir. Adet görmeyen kadınlar; (Menopoz, gebelik, emzirme, diğer nedenler...) Her ayın belli bir günü (örn: her ayın 1'i veya maaş günü gibi hatırda kalacak bir gün) yapılmalıdır. Emziren kadınlarda, emzirmeyi takiben, memedeki süt boşaldıktan sonra yapılmalıdır.
Nasıl Yapılır?
Kendi kendine meme muayenesi iki aşamalıdır:
- Gözle muayene: Ayna karşısında bakarak
- Elle muayene: Ayakta (veya duşta) ve yatarak
Gözle İnceleme (Ayna Karşısında)
Belden yukarısı çıplak olacak şekilde ayna karşısına geçin. Yeterli ışık olmasına dikkat edin. Eller bele konularak dirsekler ve omuzlar geriye doğru çekilir. Memelerin şekline, büyüklüğüne, rengine, meme başlarına ve meme derisine dikkatlice bakılır. Eller yukarı kaldırılarak aynı özelliklere tekrar bakılır. Ayrıca koltuk altlarına bakılarak şişlik olup olmadığı kontrol edilir.
Gözle incelemede nelere dikkat edilmelidir?
- Meme derisinde çekinti, deride portakal kabuğu görünümü, kızarıklık.
- Meme başlarının şekli, pozisyonu ve meme başı akıntısı.
- Meme başlarında çökme, kabuklanma veya çatlak.
- Meme şeklinde asimetri veya bozulma.
- Koltuk altında veya meme çevresinde şişlik.
Elle Muayene (Ayakta ve Duşta)
Meme muayenesi için en iyi pozisyon, duşta eller ve vücut sabunlu iken olan pozisyondur. Çünkü sabunlu iken parmaklar daha rahat hareket eder ve hissetme daha kolay olur.
Sağ memeyi muayene etmek için; sağ kol başın arkasına kaldırılır. Sol elin 2-3-4. parmaklarının iç yüzeyleri ile (parmak uçlarıyla değil) hafifçe baskı yaparak meme muayene edilir. Muayeneye, koltuk altından başlanır, meme çevresi ve meme başı dairesel hareketlerle kontrol edilir. Aynı işlem sol meme için sağ el kullanılarak tekrarlanır.
Elle Muayene (Yatarak)
Sırtüstü yatılır. Muayene edilecek tarafın omuz altına küçük bir yastık veya katlanmış havlu konulur ve o tarafın kolu başın altına yerleştirilir. Diğer elin parmak uçları ile meme dokusu, göğüs duvarı arasında hafifçe ezilerek dairesel hareketlerle muayene edilir. Meme dokusunun tamamı, koltuk altı ve köprücük kemiği üstü kontrol edilmelidir. Meme başı, baş ve işaret parmağı arasında hafifçe sıkılarak akıntı olup olmadığı kontrol edilir.
Kendi kendine meme muayenesinde dikkat edilecek değişiklikler:
- Memede ele gelen kitle, sertlik
- Meme cildinde kalınlaşma, şişme, renk değişikliği
- Meme başında kalınlaşma, kızarıklık veya yara
- Meme başında içeriye doğru çekilme veya şekil bozukluğu
- Meme başının pozisyonunda değişiklik
- Kendiliğinden gelen meme başı akıntısı (kanlı veya şeffaf)
- Koltuk altında ele gelen beze
