Anormal Pap Smear (servikal smear veya servikal yayma olarak da bilinir) çoğu kadında kanser olacağım veya oldum kaygısıyla hayatını karartan bir durumdur. Halbuki bu sık görülen sorun kesinlikle kanser veya başlangıcı değildir ve takibi, tedavisi kolaydır.
Pap Smear rahim ağzından kanser gelişmeden önce kanser öncülü (kanser öncü lezyonları) değişikleri saptamak için alınan örnektir. Bazen hiçbir anormallik olmadan smear sonucu anormal olabilir. Ancak, anormal smear sonucu olan çok az hastada kanser saptanır. Smear normal olsa da bazı anormallikler zaman içerisinde çıkabilir.
Her anormal smear sonucu kanser varlığını işaret etmez. Her ne kadar anormal smear sonucu olan bazı kadınlarda kanser öncü lezyonlar veya CIN saptansa da bu lezyonlardan tamamen kurtulmak çok kolaydır. Kanser öncü lezyonlar veya CIN’ler kanser başlangıcı veya kanser değildir.
Smear için alınan örneğin, inceleyen doktor tarafından değerlendirme için yetersiz olduğu anlamına gelir. Bunun pek çok sebebi olabilir. Örneğin laboratuara taşınma aşamasında veya preparatın hazırlanma aşamasında bir sorun yaşanmış olabilir. Smear sonucunun uygunsuz olması smear’in anormal olduğu anlamına gelmez, smear’in doktor tarafından okunamadığı anlamına gelir. Bu nedenle endişelenecek bir şey yoktur.
Kanser öncü lezyon eğer tedavi edilmezse kansere dönebilecek bozukluk anlamına gelir. Ancak kesinlikle kanser başlangıcı anlamına gelmez. Rahim ağzındaki böyle lezyonlara CIN (servikal intraepitelyal neoplazi) denir. Bu terim rahim ağzının yüzeyindeki değişikliklere verilen isimdir ve bu lezyonlarda hastalığın yayılımı yoktur. CIN’lerin ciddiyetine göre CIN1’den 3’e kadar farklı sınıflaması vardır.
Rahim ağzı kanseri gelişme riski CIN derecesi ile ilişkilidir.
CIN1’ler çoğu kez hiçbir tedavi verilmeden normale dönebilmektedir. CIN1’den kanser
gelişme risk çok düşüktür. Bu nedenle tedavisi gerekmez.
CIN 2 ve 3 bazen kansere dönebilir. CIN2 ve 3’te tedavisiz izlem kabul edilemez.
AGC (atipik glandüler hücreler) adını verdiğimiz rahim ağzının iç kısmındaki kanser öncü
lezyonlar da rahim ağzında görülen nadir lezyonlardır.
CIN ve rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tümünde bir virüs olan HPV (Human Papilloma
Virüs = insan papillom virüsü) enfeksiyonu vardır.
Kadınların %80’i yaşamlarının herhangi bir döneminde HPV enfeksiyonu geçirir. Farkına
varmaz. HPV enfeksiyonu geçiren kadınların küçük bir kısmında anormal smear saptanır ve
enfeksiyon geçiren 100 kadından sadece 1veya 2’si kansere gider.
Sigara kullanımı da özellikle HPV virüsünün etkisini arttırarak rahim ağzında kansere
gidişte tetikleme görevi yapar. Bu yüzden sigarayı bırakmanız önerilmektedir.
Sigara dışında; erken yaşta cinsel ilişki, çok eşli ilişki (gerek erkek ve gerekse
kadında), çok doğum, immün sistemi baskılayan hastalık veya ilaçlar, genetik yapı HPV
enfeksiyonunun anormal smear veya rahim ağzı kanseri geliştirme etkenleri arasındadır.
Çoğu hastada HPV cinsel ilişki sırasında bulaşır. Cinsel ilişki dışında bulaş çok
nadirdir. HPV bulaştıktan ortalama 7-8 yıl (1.5 yıl ile 15 yıl arası) sonra smear
bozuklukları görülebilir.
HPV enfeksiyonu için herhangi bir antibiyotik tedavisi yoktur.
HPV’den korunmak için gerek erkek ve gerekse kızlar-kadınlar için aşılar geliştirilmiş
olup daha ayrıntılı bilgi için “HPV
Aşıları” başlığını tıklayınız.
Anormal smear sonucu tespit edildiğinde tespit edilen bozukluğa göre farklı tetkik veya işlemler yapılır. Hafif bozukluklarda (ASC-US, LSIL) HPV tayini ve gerekirse tiplendirmesi yapılıp sonuca göre kolposkopi yapılabilir. Şiddetli bozukluklarda (ASC-H, HSIL, AGC) direkt kolposkopi yapılır. 21-24 Yaşlar arasında kendiliğinden iyileşme daha fazla olduğundan takip ve tedavi değişiktir.
Tüm Dünya ASCCP kılavuzlarıyla bozuklukları takip etmektedir. Siz de “ASCCP
Mobile” aplikasyonunu cep telefonunuza indirerek kendi takibinizi
yapabilirsiniz.
Asla smear sonucuna göre rahim alınması söz konusu değildir.
Kolposkopi rahim ağzını daha detaylı incelemeyi sağlayan bir yöntemdir (daha ayrıntılı bilgi için “Kolposkopi” başlığını tıklayınız). Rahim ağzı çıplak gözle bakmak yerine özel bir mikroskop yardımıyla değişiklikler incelenir. Bu tetkik smear alınmasından biraz daha uzun zaman alabilir. Anestezi alıp almamak tamamen sizin ağrı eşiğinize bağlıdır.
Kanser öncü lezyonları veya CIN’leri tedavi etmek için pek çok yol vardır.
CIN1 tedavi gerektirmez.
CIN 2 ve 3 tedavi seçenekleri:
Anomalinin yeri ve büyüklüğüne göre bir tedavi yöntemi yerine diğeri seçilebilir. Tüm tedavi yöntemleri büyük oranda etkilidir.
Anestezinin etkisi geçtikten sonra kramp şeklinde ağrı hissedilebilir. Ağrıyı gidermek
için ağrı kesiciler kullanılabilir.
Eğer LEEP veya konizasyon uygulandıysa tedavi sonrası bir süre lekelenme tarzında kanama
olabilir. Bu genelde 2 hafta sonra geçer ancak 4-6 haftaya kadar uzayabilir. Kanama
miktarı fazla olmamalı ve zaman içinde azalmalıdır.
Tedavi sonrası 6 hafta cinsel ilişki yasaktır. Aynı zamanda bu sürede tampon da
kullanılmamalıdır. 6 Hafta küvete oturmak, havuza ve denize girmek yasaktır, ancak duş
alınabilir.
Anormal smear sonucunda bir süre sonra tekrar smear kontrolü gerekir. Bu süreyi
doktorunuzla konuşmanız gerekir.
Bu süre hiçbir zaman bir yıldan daha erken olmaz. Eğer smearde herhangi bir anormallik
saptanırsa tekrar kolposkopi yapılır.